Page 107 - Demo

105Molieri, emri i v%u00ebrtet%u00eb i t%u00eb cilit ishte Zhan Batis Pok%u00eblen (Jean-Baptiste Poquelin), lindi m%u00eb 1622 n%u00eb familjen e nj%u00eb borgjezi t%u00eb vog%u00ebl. Qysh n%u00eb mosh%u00eb t%u00eb re, ai braktisi studimet p%u00ebr drejt%u00ebsi dhe n%u00eb vitin 1643, krijoi trup%u00ebn e tij sh%u00ebtit%u00ebse. I ra kryq e t%u00ebrthor Franc%u00ebs p%u00ebr nj%u00eb koh%u00eb t%u00eb gjat%u00eb dhe shkroi t%u00eb gjitha pjes%u00ebt q%u00eb vinte me kompanin%u00eb e tij. Seria e komedive t%u00eb Molierit filloi me %u201cSpitullaqet qesharake%u201d, m%u00eb 1659 dhe u mbyll me %u201cI s%u00ebmuri imagjinar%u201d, m%u00eb 1673. Nd%u00ebrkaq, ai krijoi dhe shfaqi para bashk%u00ebkoh%u00ebsve t%u00eb vet kryeveprat e teatrit klasik, si %u201cTartufi%u201d (1664), %u201cDon Zhuani%u201d (1665), %u201cMizantropi%u201d (1666), %u201cKoprraci%u201d (1668), %u201cBorgjezi fisnik%u201d (1670) etj. Jo t%u00eb gjitha veprat e tij kan%u00eb arritur deri n%u00eb dit%u00ebt tona. Teatri ishte jeta e Molierit. Ai ishte n%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn koh%u00eb aktor, regjisor, drejtues trupe dhe autor. Vler%u00ebsohet, gjithashtu, edhe si nj%u00eb nga teoricien%u00ebt kryesor%u00eb t%u00eb dramaturgjis%u00eb s%u00eb shekullit XVII. Molieri kompozoi 12 nga komedit%u00eb e plota satirike m%u00eb jet%u00ebgjata e m%u00eb dometh%u00ebn%u00ebse t%u00eb t%u00eb gjitha koh%u00ebrave, disa n%u00eb vargje dhe disa n%u00eb proz%u00eb, si dhe disa farsa dhe komedi t%u00eb shkurtra. Si komedian, ai mund t%u00eb radhitet nd%u00ebr mjeshtrit e shquar t%u00eb k%u00ebtij zhanri, t%u00eb till%u00eb si Aristofani dhe Plauti. N%u00eb nj%u00eb epok%u00eb si ajo e barokut t%u00eb hersh%u00ebm, t%u00eb dominuar nga stili formal neoklasik i tragjedive t%u00eb Kornejit dhe t%u00eb Rasinit, Molieri i dha komedis%u00eb vendin q%u00eb i takon si form%u00eb arti serioze dhe me mund%u00ebsi t%u00eb m%u00ebdha shpreh%u00ebse.Komedia e par%u00eb q%u00eb e b%u00ebri at%u00eb t%u00eb njohur, %u201cSpitullaqet qesharake%u201d, godiste drejtp%u00ebrdrejt nj%u00eb dukuri shoq%u00ebrore t%u00eb koh%u00ebs, spitullimin ose preciozizmin. Molieri krijoi me mjesht%u00ebri dhjet%u00ebra karaktere t%u00eb spikatura, mbart%u00ebs t%u00eb nj%u00eb tipari negativ q%u00eb zmadhohet p%u00ebr efekt komik dhe moral. Kaq popullore jan%u00eb veprat dhe karakteret q%u00eb ai krijoi, saq%u00eb ato kan%u00eb hyr%u00eb n%u00eb kultur%u00ebn dhe fjalorin e p%u00ebrditsh%u00ebm t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb bashk%u00ebkohore. Shpesh n%u00eb vend q%u00eb t%u00eb themi koprrac, themi harpagon, n%u00eb vend t%u00eb themi hipokrit themi tartuf, n%u00eb vend q%u00eb t%u00eb themi mashtrues themi don zhuan e k%u00ebshtu me radh%u00eb. Pas %u201cSpitullaqeve qesharake%u201d ai shkroi dhe shfaqi, m%u00eb 1661, komedin%u00eb %u201cShkolla e burrave%u201d, dhe m%u00eb 1662 komedin%u00eb %u201cShkolla e grave%u201d. Suksesi i k%u00ebsaj t%u00eb fundit ishte me t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb i jasht%u00ebzakonsh%u00ebm. Madje, p%u00ebrve%u00e7 reagimeve ndaj ideve t%u00eb shprehura nga Molieri n%u00eb vep%u00ebr, shkaktoi edhe smir%u00ebn e autor%u00ebve xheloz%u00eb. Komedit%u00eb e tij u ndikuan nga komedia romake, commedia dell%u2019arte dhe farsa franceze. T%u00eb quajtura r%u00ebndom serioze, ato nuk jan%u00eb zhanre t%u00eb a, por Molieri n%u00eb nj%u00eb nga rolet e shumta t%u00eb luajtura prej tij si aktorMolieri %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga komediograf%u00ebt m%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj e m%u00eb popullor t%u00eb teatrit bot%u00ebror. Ai e shk%u00ebputi komedin%u00eb nga dogmat e ngurta t%u00eb klasicizmit dhe i dha asaj vendin q%u00eb i takon si form%u00eb serioze arti me mund%u00ebsi t%u00eb m%u00ebdha shpreh%u00ebse. Molieri krijoi nj%u00eb vep%u00ebr universale, q%u00eb mbetet po aq ndikuese edhe sot e k%u00ebsaj dite.10 TEATRI I MOLIERIT